Mag je een aanbetaling vragen voordat je begint?

Bij een verbouwing bepaal je het samen met de klant

Er is geen wet die zegt hoeveel een schilder, een stukadoor of een badkamerbouwer vooraf mag vragen. Een aanbetaling is een afspraak, en daarmee gelden de gewone regels: hij moet in de offerte staan die de klant aanvaardt, niet pas op de factuur verschijnen.

Een aanbetaling die je pas noemt nadat de klant heeft getekend, is geen afspraak maar een eenzijdige wijziging. Dan mag hij hem weigeren en blijft de oorspronkelijke betaalafspraak staan.

Wat wel meespeelt is de redelijkheid, en dan vooral de plek waar je het regelt. Staat de aanbetaling in de offerte zelf, dan is het een prijsafspraak waar de klant ja op zegt. Staat hij alleen in je algemene voorwaarden, dan is het een beding, en dan kan een particulier zich beroepen op de open norm van artikel 6:233 onder a BW: een beding dat gelet op de omstandigheden onredelijk bezwarend is, is vernietigbaar. De helft vooruit voor werk waar nauwelijks inkoop in zit, is precies het soort beding waar die discussie over gaat. Zet hem dus in de offerte en onderbouw waar hij voor is.

Bij de bouw van een woning voor een particulier staan er harde grenzen in de wet

Voor de aanneming van werk die strekt tot de bouw van een woning in opdracht van een particulier geldt een aparte afdeling in het Burgerlijk Wetboek. Die is streng, en de kern staat in artikel 7:767 BW: de opdrachtgever kan alleen worden verplicht tot betalingen die bij benadering overeenstemmen met de voortgang van de bouw of met de waarde van wat er aan hem is overgedragen.

De enige uitzondering die het artikel toestaat is zekerheid vooraf: je mag bedingen dat hij ten hoogste tien procent van de aanneemsom in depot stort bij een notaris, of daarvoor vervangende zekerheid stelt. Wat er meer is betaald, geldt als onverschuldigd betaald en kan worden teruggevorderd.

In diezelfde afdeling staan twee dingen die er vaak bij horen. De overeenkomst moet schriftelijk zijn en door beide partijen ondertekend, en de particulier heeft daarna drie dagen bedenktijd waarin hij zonder reden kan ontbinden (artikel 7:766 BW). En bij de laatste termijnen mag hij vijf procent van de aanneemsom inhouden en bij de notaris in depot storten, die het drie maanden na oplevering vrijgeeft (artikel 7:768 BW).

Let op de reikwijdte. Deze afdeling gaat over de bouw van een woning, niet over het verbouwen ervan. Verbouw je een badkamer of vernieuw je een dak, dan gelden 7:767 en 7:768 niet.

Termijnen werken beter dan één aanbetaling

Een aanbetaling lost één probleem op, namelijk de inkoop, en creëert er een: de klant heeft vooruitbetaald voor iets wat hij nog niet ziet, en dat is precies het moment waarop het vertrouwen het dunst is.

Bij een klus van enige omvang werken termijnen beter. Een deel bij opdracht voor de inkoop, een deel als het werk halverwege is, en het restant bij oplevering. Voor jou is het risico kleiner dan één eindfactuur, en voor de klant is elk bedrag gekoppeld aan iets wat hij kan zien.

Zet de termijnen met bedragen en momenten in de offerte, en niet als percentage zonder moment. Bij oplevering is een moment; bij afronding van de werkzaamheden is een discussie.

• Noem de aanbetaling in de offerte, niet pas op de factuur.
• Koppel elke termijn aan een moment dat de klant kan vaststellen.
• Onderbouw waar de aanbetaling voor is, meestal is dat materiaal of maatwerk.
• Bij een woning in opdracht van een particulier: nooit meer dan de voortgang, met hooguit tien procent in depot.

Btw op een aanbetaling is meteen verschuldigd

Dit is de fout die het vaakst geld kost. Ontvang je een bedrag voordat je hebt geleverd, dan wordt de btw daarover verschuldigd op het moment dat je het ontvangt, en niet op het moment dat de klus af is. Je geeft die btw dus aan in het tijdvak van de ontvangst.

Voor een zakelijke klant hoort daar een factuur bij. Voor een particulier is er geen factuurplicht, maar de btw is er niet minder om.

Praktisch gevolg: reken de aanbetaling inclusief btw uit en zet het btw-bedrag apart, want dat deel is niet van jou. Een aanbetaling die je volledig aan materiaal uitgeeft laat je met een btw-schuld zitten die pas bij de eindafrekening opvalt.

En de bedenktijd van veertien dagen

Komt de overeenkomst tot stand bij de klant thuis, en niet op je eigen bedrijfsadres, dan heeft een particulier veertien dagen herroepingsrecht. Dat geldt bij de meeste bouwklussen, want de handtekening valt bijna altijd aan de keukentafel.

Dat raakt je aanbetaling direct: begin je in die veertien dagen al met werken, dan mag dat alleen op uitdrukkelijk verzoek van de klant, en dat verzoek leg je vast. Herroept hij daarna alsnog, dan betaalt hij naar rato voor wat er al gedaan is, maar alleen als je hem vooraf over dat recht hebt geïnformeerd.