Wanneer is een ingehuurde zzp'er eigenlijk je werknemer?

Drie kenmerken, samen gewogen

Een arbeidsovereenkomst bestaat uit drie elementen: de werkende verricht persoonlijk arbeid, tegen loon, onder gezag van de opdrachtgever. Gezag betekent dat jij bepaalt hoe, waar en wanneer het werk gebeurt, vergelijkbaar met hoe je een eigen medewerker aanstuurt, en niet alleen dát het werk af moet zijn.

De Hoge Raad heeft in het Deliveroo-arrest bevestigd dat geen van deze kenmerken op zichzelf beslissend is: de rechter weegt alle omstandigheden van het geval in samenhang. Dat een contract 'overeenkomst van opdracht' heet, of dat de zzp'er zich in theorie mag laten vervangen, sluit een arbeidsovereenkomst dus niet automatisch uit als de praktijk anders laat zien.

Wat in de bouw vaak meetelt

Werkt een zzp'er al maanden vrijwel fulltime voor jouw bedrijf, draagt hij hetzelfde bedrijfstenue, gebruikt hij jouw gereedschap en materieel, staat hij op jouw planning en neemt hij zelf geen ondernemersrisico (geen eigen klanten, geen eigen prijsstelling, geen investeringen), dan wijst dat eerder op een gezagsverhouding dan op zelfstandig ondernemerschap. Eén enkel kenmerk is nooit doorslaggevend, maar hoe meer van deze punten samenkomen, hoe groter het risico.

Wat er gebeurt als het toch een arbeidsovereenkomst blijkt

Blijkt achteraf dat een ingehuurde zzp'er feitelijk als werknemer werkte, dan kan de Belastingdienst bij jou als opdrachtgever loonheffingen naheffen, met terugwerkende kracht. Sinds de volledige handhaving per 1 januari 2025 geldt daarbij een ingroeimodel: in de praktijk gaat de Belastingdienst niet verder terug dan 1 januari 2025, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of een eerdere aanwijzing die niet is opgevolgd. Bij kwaadwillendheid volgen een correctieverplichting en een naheffingsaanslag; bij gewone onduidelijkheid volgen eerst aanwijzingen om de relatie aan te passen.

Voor de bouwsector is dit geen theoretisch risico: de sector kende in 2025 een fors verlies aan zzp'ers, waarbij de handhaving op schijnzelfstandigheid als voornaamste oorzaak wordt genoemd.

Wat je zelf kunt nagaan

De Belastingdienst biedt een webmodule beoordeling arbeidsrelaties aan: een vragenlijst die een indicatie geeft of een opdracht buiten dienstbetrekking kan worden uitgevoerd. Dat is geen garantie, maar wel een manier om vooraf te zien waar de risico's zitten. Zorg in elk geval dat een zzp'er ook echt eigen ondernemersrisico loopt: eigen prijsstelling, eigen gereedschap waar dat gebruikelijk is, meerdere opdrachtgevers, en geen vaste inpassing in jouw planning alsof hij personeel is.

• Laat de zzp'er zelf zijn prijs en werkwijze bepalen, niet jij.
• Vermijd een vast rooster dat gelijk is aan dat van je eigen personeel.
• Controleer of hij ook voor andere opdrachtgevers werkt.
• Gebruik de webmodule van de Belastingdienst als eerste check bij twijfel.